NHỮNG LUẬT QUAN TRỌNG VỪA ĐƯỢC QUỐC HỘI THÔNG QUA

21Th11

NHỮNG LUẬT QUAN TRỌNG VỪA ĐƯỢC QUỐC HỘI THÔNG QUA

Ngày 20/11/2026, ngày làm việc đầu tiên của đợt 2 Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội đã biểu quyết thông qua 18 luật, nghị quyết, trong đó có Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Luật Luật sư (sửa đổi), Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) và Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi). Hôm nay (21/11), Quốc hội dự kiến biểu quyết thêm 28 luật, nghị quyết và bế mạc kỳ họp. Luật Sao Kim tổng hợp các nội dung đáng chú ý dựa trên thông cáo báo chí chính thức và báo chí chính thống.

1. Bộ luật Hình sự (sửa đổi): hiệu lực từ ngày 01/3/2027
Bộ luật Hình sự (sửa đổi) được thông qua chiều 20/11/2026 với 463/472 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (92,79% tổng số đại biểu). Bộ luật gồm 3 phần, 25 chương, 417 điều, có hiệu lực từ ngày 01/3/2027, thay thế Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2017 và năm 2025).
Theo báo cáo giải trình, tiếp thu trước khi biểu quyết, một số điểm mới đáng chú ý gồm:
– Thu hẹp hình phạt tử hình: bỏ hình phạt tử hình đối với 6 tội danh theo dự thảo; mức hình phạt cao nhất đối với các tội này là tù chung thân.
– Cơ chế khoan hồng đặc biệt: người phạm tội tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt, ở một số chương, điều, có thể được áp dụng mức phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt; đây cũng là căn cứ áp dụng thủ tục tố tụng rút gọn.
– Trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại: thay đổi cách tiếp cận; pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự khi hành vi phạm tội của cá nhân được thực hiện nhân danh pháp nhân và đáp ứng các điều kiện luật định.
– Bảo vệ người đổi mới, sáng tạo: bổ sung các trường hợp loại trừ, miễn hoặc giảm nhẹ trách nhiệm hình sự khi thực hiện nhiệm vụ, giải pháp đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung, đáp ứng điều kiện luật định.
– Bổ sung tội danh, hành vi mới: chủ yếu trong lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ thông tin và kinh tế.
Về mức phạt tiền và định lượng giá trị tài sản trong cấu thành một số tội (như đề xuất nâng định lượng tội trộm cắp tài sản từng được báo chí nêu khi xây dựng dự thảo), Luật Sao Kim sẽ cập nhật khi có văn bản chính thức.

2. Nghị quyết thi hành: quy định có lợi được áp dụng hồi tố
Cùng ngày, Quốc hội thông qua Nghị quyết về việc thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi) với 466/469 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành. Theo thông tin được công bố, các nguyên tắc chính gồm:
– Quy định có lợi cho người phạm tội (xóa bỏ tội phạm, giảm hình phạt, mở rộng miễn, giảm trách nhiệm, xóa án tích…) được áp dụng đối với hành vi thực hiện trước ngày 01/3/2027;
– Quy định bất lợi (tội mới, hình phạt nặng hơn, tình tiết tăng nặng mới) không áp dụng hồi tố;
– Người bị kết án tử hình về các tội nay đã bỏ hình phạt tử hình mà chưa thi hành án thì không thi hành và chuyển thành tù chung thân.
Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 03/12/2026. Đây là điểm người bị buộc tội, bị cáo, người đang chấp hành án và gia đình cần đặc biệt quan tâm.

3. Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi): lao động phục vụ cộng đồng thay nộp phạt
Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) được thông qua với 460/464 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành; gồm 6 chương, 131 điều, có hiệu lực từ ngày 01/01/2028 (trừ một số nội dung). Một số điểm mới theo báo cáo tiếp thu:
– Thời hiệu xử phạt chung nâng lên 3 năm; riêng lĩnh vực môi trường, trật tự an toàn giao thông đường bộ, đường thủy nội địa, hàng hải là 1 năm;
– Mức phạt tiền tối đa đối với một số lĩnh vực phức tạp là 1,5 tỷ đồng (cá nhân) và 3 tỷ đồng (tổ chức); bỏ cơ chế phạt cao hơn đến 2 lần tại khu vực nội thành;
– Bổ sung biện pháp “thực hiện công việc phục vụ cộng đồng” thay cho phạt tiền đối với cá nhân bị phạt từ 5 triệu đồng trở xuống, đã nhận lỗi và tự nguyện.

4. Luật Luật sư (sửa đổi) và các luật khác
– Luật Luật sư (sửa đổi) được thông qua sáng 20/11/2026 với 470/482 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, thay thế Luật Luật sư năm 2006 (sửa đổi, bổ sung năm 2012). Luật tập trung vào tiêu chuẩn, điều kiện hành nghề; đào tạo, tập sự và kỳ thi quốc gia về luật sư; quyền, nghĩa vụ của luật sư và luật sư tập sự; tổ chức hành nghề; tổ chức xã hội – nghề nghiệp của luật sư; luật sư nước ngoài tại Việt Nam; kỷ luật, trách nhiệm nghề nghiệp và chuyển đổi số.
Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) (8 chương, 54 điều, hiệu lực 01/3/2027): hệ thống cơ quan điều tra gồm Cơ quan điều tra trong Công an nhân dân và trong Quân đội nhân dân; cơ quan Hải quan, Kiểm lâm, Kiểm ngư không còn thẩm quyền điều tra trong thời hạn 01 tháng, chỉ tiến hành một số hoạt động điều tra ban đầu trong 07 ngày rồi chuyển hồ sơ.
Các luật khác được thông qua ngày 20/11 gồm: Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa; Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi); Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi); Luật Văn bản quy phạm pháp luật; Luật sửa đổi 3 luật thuế (thu nhập doanh nghiệp, sử dụng đất phi nông nghiệp, thu nhập cá nhân); Luật sửa đổi Luật Đầu tư; Luật Định danh và xác thực điện tử; Luật An ninh dữ liệu….
– Theo chương trình, hôm nay 21/11, Quốc hội dự kiến biểu quyết Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), luật sửa đổi Luật Bảo hiểm xã hội, luật sửa đổi Bộ luật Lao động và các luật liên quan, trước khi bế mạc kỳ họp.

5. Lưu ý dành cho người dân và doanh nghiệp
– Luật đã thông qua chưa có hiệu lực ngay. Đến hết ngày 28/02/2027, các vụ việc vẫn áp dụng Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung), trừ các quy định có lợi được áp dụng theo Nghị quyết thi hành.
– Vụ án đang giải quyết: bị can, bị cáo và người bào chữa cần rà soát khả năng được áp dụng quy định có lợi (bỏ tội danh, giảm khung, khoan hồng khi nhận tội) để đề nghị Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát hoặc Tòa án nhân dân khu vực, Tòa án nhân dân cấp tỉnh xem xét theo đúng thẩm quyền.
– Doanh nghiệp: rà soát quy trình tuân thủ nội bộ do cách tiếp cận mới về trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại và các tội danh mới trong lĩnh vực công nghệ cao, kinh tế.
– Không tin vào lời hứa “chạy án”, “xóa tội”** dựa trên luật mới; việc áp dụng quy định có lợi do cơ quan tiến hành tố tụng quyết định theo trình tự luật định.

6. Kết luận
Bộ luật Hình sự (sửa đổi) cùng Nghị quyết thi hành là thay đổi lớn nhất của pháp luật hình sự kể từ năm 2015, theo hướng nhân đạo hơn, đồng thời tăng sức răn đe đối với tội phạm công nghệ cao. Luật Sao Kim sẽ cập nhật chi tiết khi văn bản được công bố trên Công báo. Quý khách cần tư vấn, bào chữa có thể tham khảo [dịch vụ pháp lý của Luật Sao Kim](https://luatsaokim.vn/dich-vu-phap-ly/).

Nguồn tham khảo: Thông cáo báo chí số 26, Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI (nhandan.vn); VietnamPlus; Báo Hà Nội Mới; Báo Xây dựng; LuatVietnam (20/11/2026).*

Công ty Luật TNHH Sao Kim – Hotline/Zalo: 0913 563 994 – Văn phòng: P.301, tòa 493 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội.

zalo
facebook