Đăng ký kết hôn với người nước ngoài: hồ sơ và cơ quan thực hiện

18Th11

Đăng ký kết hôn với người nước ngoài: hồ sơ và cơ quan thực hiện

 


Từ ngày 01/7/2025, khi chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động, việc đăng ký kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài không còn thực hiện tại Ủy ban nhân dân cấp huyện mà được chuyển về Ủy ban nhân dân cấp xã. Luật Hộ tịch (sửa đổi) được Quốc hội thông qua năm 2026 tiếp tục khẳng định thẩm quyền này và bỏ ràng buộc nơi cư trú. Bài viết tóm lược điều kiện, hồ sơ, nơi nộp và những lưu ý thực tế.

1. Điều kiện kết hôn khi có yếu tố nước ngoài

Theo khoản 1 Điều 126 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, trong việc kết hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài, mỗi bên phải tuân theo pháp luật của nước mình về điều kiện kết hôn; nếu việc kết hôn được tiến hành tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam thì người nước ngoài còn phải tuân theo các quy định của Luật này về điều kiện kết hôn.

Như vậy, cả hai bên phải đáp ứng điều kiện tại Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014: nam từ đủ 20 tuổi, nữ từ đủ 18 tuổi; việc kết hôn do hai bên tự nguyện quyết định; không bị mất năng lực hành vi dân sự; không thuộc trường hợp cấm kết hôn (kết hôn giả tạo, đang có vợ hoặc chồng, cùng dòng máu trực hệ, có họ trong phạm vi ba đời…). Nhà nước không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính.

2. Cơ quan thực hiện: Ủy ban nhân dân cấp xã

Khoản 1 Điều 37 Luật Hộ tịch năm 2014 trước đây giao thẩm quyền đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài cho Ủy ban nhân dân cấp huyện. Khi cấp huyện kết thúc hoạt động, Nghị định số 120/2025/NĐ-CP ngày 11/6/2025 của Chính phủ (hiệu lực từ 01/7/2025) về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương hai cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tư pháp đã chuyển nhiệm vụ đăng ký hộ tịch của cấp huyện, bao gồm đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài, cho Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu.

Hiện nay, hồ sơ được nộp tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của công dân Việt Nam (tại Hà Nội là Ủy ban nhân dân phường hoặc xã), thông thường qua Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã hoặc trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Trường hợp hai người nước ngoài cư trú tại Việt Nam có yêu cầu đăng ký kết hôn tại Việt Nam thì nộp tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi một trong hai bên cư trú.

3. Hồ sơ cần chuẩn bị

Căn cứ Điều 38 Luật Hộ tịch năm 2014 và Điều 30 Nghị định số 123/2015/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung), hồ sơ gồm:

  • Tờ khai đăng ký kết hôn theo mẫu (hai bên có thể dùng chung một tờ khai);
  • Giấy tờ chứng minh tình trạng hôn nhân của người nước ngoài do cơ quan có thẩm quyền của nước mà người đó là công dân cấp, còn giá trị sử dụng;
  • Giấy xác nhận của tổ chức y tế có thẩm quyền của Việt Nam hoặc nước ngoài về việc người đó không mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh khác mà không có khả năng nhận thức, làm chủ được hành vi của mình;
  • Bản sao hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị thay hộ chiếu của người nước ngoài;
  • Giấy tờ chứng minh nhân thân của công dân Việt Nam; trường hợp đã ly hôn ở nước ngoài thì cần ghi chú ly hôn trước khi đăng ký kết hôn mới.

Giấy tờ do cơ quan nước ngoài cấp phải được hợp pháp hóa lãnh sự (trừ trường hợp được miễn theo điều ước quốc tế) và dịch sang tiếng Việt có chứng thực. Với công dân Việt Nam, thông tin tình trạng hôn nhân có thể được khai thác từ Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử, hạn chế việc phải xin giấy xác nhận.

4. Thời hạn giải quyết và trao giấy chứng nhận

Theo Nghị định số 120/2025/NĐ-CP, thời hạn giải quyết đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài là 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ; trường hợp cần xác minh thì được kéo dài nhưng không quá 10 ngày làm việc. Khi trao Giấy chứng nhận kết hôn, hai bên phải có mặt; Giấy chứng nhận kết hôn có yếu tố nước ngoài do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã ký. Lệ phí do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định.

5. Điểm mới từ Luật Hộ tịch (sửa đổi) năm 2026

Luật Hộ tịch (sửa đổi) được Quốc hội khóa XVI thông qua tại Kỳ họp thứ nhất, có hiệu lực từ 01/3/2027. Theo thông tin Tạp chí Luật sư Việt Nam (lsvn.vn), một số điểm đáng chú ý:

  • Ủy ban nhân dân cấp xã đăng ký các sự kiện hộ tịch, trong đó có kết hôn, không phụ thuộc vào nơi cư trú của cá nhân;
  • Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã được ủy quyền ký một số giấy tờ hộ tịch, nhưng không được ủy quyền ký Giấy chứng nhận kết hôn và giấy tờ hộ tịch có yếu tố nước ngoài;
  • Định hướng chuyển từ cơ chế “người dân yêu cầu” sang “cơ quan nhà nước chủ động phục vụ”, gắn với dữ liệu hộ tịch điện tử.

Cho đến ngày 01/3/2027, việc đăng ký vẫn thực hiện theo Luật Hộ tịch năm 2014 và các nghị định hướng dẫn nêu trên.

6. Lưu ý rủi ro và tình huống thường gặp

  • Giấy tờ nước ngoài hết hạn hoặc chưa hợp pháp hóa: là nguyên nhân phổ biến khiến hồ sơ bị trả lại; giấy xác nhận tình trạng hôn nhân và giấy khám sức khỏe thường chỉ có giá trị trong thời hạn nhất định.
  • Kết hôn giả tạo: kết hôn nhằm mục đích xuất cảnh, nhập quốc tịch mà không nhằm xây dựng gia đình là hành vi bị cấm (điểm a khoản 2 Điều 5 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014); cơ quan đăng ký có quyền xác minh và từ chối.
  • Kết hôn đã đăng ký ở nước ngoài: công dân Việt Nam cần thực hiện ghi chú kết hôn tại cơ quan đăng ký hộ tịch Việt Nam để bảo đảm quyền lợi về tài sản, con chung và các thủ tục sau này.
  • Tranh chấp ly hôn về sau: việc ly hôn có yếu tố nước ngoài thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh hay Tòa án nhân dân khu vực cần xác định theo Bộ luật Tố tụng dân sự đã sửa đổi năm 2025.

Nguồn tham khảo: Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, Điều 5, 8, 126; Luật Hộ tịch năm 2014, Điều 37, 38; Nghị định số 123/2015/NĐ-CP; Nghị định số 120/2025/NĐ-CP (thông tin từ Cổng Hành chính công tỉnh Nghệ An – hcc.nghean.gov.vn); Tạp chí Luật sư Việt Nam (lsvn.vn) về Luật Hộ tịch (sửa đổi) 2026.

Nếu Quý bạn đọc cần tư vấn hồ sơ kết hôn, ghi chú kết hôn hoặc giải quyết tranh chấp hôn nhân có yếu tố nước ngoài, vui lòng tham khảo dịch vụ pháp lý của Luật Sao Kim.


Công ty Luật TNHH Sao Kim – Hotline/Zalo: 0913 563 994 – Văn phòng: P.301, tòa 493 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội

zalo
facebook