NGÀY NHÀ GIÁO VIỆT NAM 20/11: QUYỀN, NGHĨA VỤ VÀ CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI NHÀ GIÁO THEO LUẬT NHÀ GIÁO 2025

20Th11

NGÀY NHÀ GIÁO VIỆT NAM 20/11: QUYỀN, NGHĨA VỤ VÀ CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI NHÀ GIÁO THEO LUẬT NHÀ GIÁO 2025

Ngày 20/11/2026 là dịp kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam đầu tiên kể từ khi Luật Nhà giáo số 73/2025/QH15 có hiệu lực (01/01/2026). Lần đầu tiên, địa vị pháp lý của nhà giáo được quy định trong một đạo luật riêng, áp dụng cho cả cơ sở giáo dục công lập và ngoài công lập. Bài viết tóm lược những quy định cốt lõi mà nhà giáo, cơ sở giáo dục, phụ huynh và người học cần nắm.

1. Một đạo luật riêng cho nhà giáo
Luật Nhà giáo được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 16/6/2025 tại Kỳ họp thứ 9, gồm 09 chương, 42 điều, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Ngày 31/3/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 93/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật, trong đó có chức danh, bổ nhiệm, xếp lương, tuyển dụng nhà giáo.
Điểm đáng chú ý là Luật không phân biệt “nhà giáo công lập” và “nhà giáo ngoài công lập” về các quyền cơ bản liên quan đến hoạt động nghề nghiệp. Những vấn đề khác vẫn áp dụng pháp luật chuyên ngành: nhà giáo công lập theo pháp luật về viên chức, nhà giáo ở cơ sở ngoài công lập theo pháp luật về lao động.
2. Quyền của nhà giáo (Điều 8)
Theo Điều 8 Luật Nhà giáo, nhà giáo có các nhóm quyền chính:
– Được tôn trọng, bảo vệ uy tín, danh dự, nhân phẩm; được đối xử bình đẳng trong hoạt động nghề nghiệp;
– Được nghỉ hè và các ngày nghỉ khác theo quy định của pháp luật;
– Được đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ;
– Được tham gia giảng dạy, nghiên cứu khoa học tại cơ sở khác theo quy định.
Bên cạnh quyền, nhà giáo có các nghĩa vụ về thực hiện chương trình giáo dục, giữ gìn phẩm chất, đạo đức nghề nghiệp, tôn trọng và đối xử công bằng với người học.

3. Những việc nhà giáo không được làm (Điều 11)
Điều 11 Luật Nhà giáo liệt kê các hành vi nhà giáo không được thực hiện, đáng chú ý gồm:
– Phân biệt đối xử với người học;
– Gian lận, làm sai lệch kết quả tuyển sinh, kết quả đánh giá người học;
– Ép buộc người học học thêm;
– Ép buộc người học nộp tiền, hiện vật ngoài quy định;
– Lợi dụng chức danh nhà giáo để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.
Nhà giáo công lập còn phải tuân thủ những việc viên chức không được làm. Quy định về học thêm là nội dung được dư luận đặc biệt quan tâm; nhà giáo cần đối chiếu thêm quy định hiện hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo về dạy thêm, học thêm.

4. Bảo vệ danh dự, nhân phẩm nhà giáo
Cũng tại Điều 11, Luật nghiêm cấm cơ quan, tổ chức, cá nhân không thực hiện đầy đủ chế độ, chính sách đối với nhà giáo, và “đăng tải, phát tán thông tin quy kết trách nhiệm của nhà giáo khi chưa có kết luận của cơ quan có thẩm quyền”. Đây là quy định có ý nghĩa thực tiễn lớn trong bối cảnh nhiều vụ việc liên quan đến giáo viên bị lan truyền trên mạng xã hội trước khi được xác minh.
Theo Điều 37, người có hành vi xâm phạm uy tín, danh dự, nhân phẩm nhà giáo, tùy tính chất, mức độ, có thể bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường. Hành vi xảy ra trong cơ sở giáo dục hoặc khi nhà giáo đang thực hiện hoạt động nghề nghiệp phải bị xử lý nghiêm. Tùy trường hợp, hành vi có thể bị xem xét theo Điều 155 (tội làm nhục người khác), Điều 156 (tội vu khống) Bộ luật Hình sự năm 2015; trách nhiệm bồi thường theo Điều 592 Bộ luật Dân sự năm 2015.

5. Chính sách tiền lương và hỗ trợ
Luật xác định tiền lương của nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp.
Điều 24 quy định các chính sách hỗ trợ, gồm: trợ cấp theo tính chất công việc, theo vùng; hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng; chăm sóc sức khỏe định kỳ và sức khỏe nghề nghiệp; phụ cấp lưu động khi dạy liên trường, điểm trường, biệt phái, dạy tăng cường. Nhà giáo công tác tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn được thuê nhà ở công vụ hoặc hỗ trợ tiền thuê nhà, hỗ trợ tiền tàu xe. Địa phương có thể ban hành chính sách bổ sung phù hợp điều kiện ngân sách.

6. Lưu ý và tình huống thường gặp
– Nhà giáo bị phản ánh trên mạng xã hội: nên lưu giữ chứng cứ (ảnh chụp màn hình có đường dẫn, thời gian; vi bằng nếu cần), đề nghị cơ sở giáo dục xác minh, và có thể yêu cầu người đăng gỡ bỏ, xin lỗi, bồi thường. Khi có dấu hiệu tội phạm, có thể gửi tố giác đến Cơ quan điều tra Công an hoặc Viện kiểm sát có thẩm quyền.
– Phụ huynh, người học: việc phản ánh qua kênh chính thức (nhà trường, cơ quan quản lý giáo dục cấp xã, cấp tỉnh) là quyền hợp pháp; tuy nhiên, tự ý đăng tải thông tin quy kết khi chưa có kết luận có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý.
– Giáo viên trường tư thục: quyền lợi về hợp đồng, tiền lương, bảo hiểm xã hội được giải quyết theo Bộ luật Lao động năm 2019; tranh chấp lao động cá nhân được giải quyết qua hòa giải viên lao động hoặc khởi kiện tại Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền.
– Cơ sở giáo dục: cần rà soát nội quy, quy chế, hợp đồng với nhà giáo cho phù hợp với Luật Nhà giáo và Nghị định 93/2026/NĐ-CP.

Luật sư Nguyễn Anh Dũng – Công ty Luật Sao Kim (luatsaokim.vn)

*Nguồn tham khảo: Luật Nhà giáo số 73/2025/QH15, Điều 8, 11, 24, 37; Nghị định số 93/2026/NĐ-CP; Bộ luật Hình sự năm 2015, Điều 155, 156; Bộ luật Dân sự năm 2015, Điều 592; Bộ luật Lao động năm 2019; Tạp chí Luật sư Việt Nam (lsvn.vn); Cổng TTĐT Chính phủ (chinhphu.vn).*

Nhân dịp 20/11, Công ty Luật TNHH Sao Kim trân trọng gửi lời tri ân tới các thầy giáo, cô giáo. Nếu Quý thầy cô hoặc cơ sở giáo dục cần tư vấn về quyền lợi, hợp đồng, bảo vệ danh dự, nhân phẩm, vui lòng tham khảo [dịch vụ pháp lý của Luật Sao Kim](https://luatsaokim.vn/dich-vu-phap-ly/).

Công ty Luật TNHH Sao Kim – Hotline/Zalo: 0913 563 994 – Văn phòng: P.301, tòa 493 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội**

—

zalo
facebook