Ngày 15/5/2026, Chính phủ ban hành hai nghị định quan trọng về tiền lương và an sinh xã hội: Nghị định số 161/2026/NĐ-CP nâng mức lương cơ sở lên 2.530.000 đồng/tháng và Nghị định số 162/2026/NĐ-CP tăng 8% lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng, cùng áp dụng từ ngày 01/7/2026. Vậy ai được điều chỉnh, và người lao động ở doanh nghiệp có được tăng theo không?
1. Lương cơ sở 2.530.000 đồng/tháng áp dụng cho ai?
Theo Nghị định số 161/2026/NĐ-CP, từ ngày 01/7/2026 mức lương cơ sở là 2.530.000 đồng/tháng (trước đó là 2.340.000 đồng/tháng theo Nghị định số 73/2024/NĐ-CP). Đối tượng áp dụng là người hưởng lương, phụ cấp trong khu vực công, gồm:
- Cán bộ, công chức từ trung ương đến cấp xã (theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp hiện nay);
- Viên chức trong đơn vị sự nghiệp công lập; người làm việc theo hợp đồng lao động thuộc trường hợp được áp dụng chế độ tiền lương như công chức, viên chức;
- Người làm việc trong chỉ tiêu biên chế tại các hội được ngân sách hỗ trợ;
- Lực lượng vũ trang (Quân đội, Công an) và người làm việc trong tổ chức cơ yếu;
- Người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.
Lương cơ sở là căn cứ tính lương theo bảng lương, phụ cấp, hoạt động phí, sinh hoạt phí và các chế độ tính theo lương cơ sở. Quỹ tiền thưởng hằng năm bằng 10% tổng quỹ tiền lương (không gồm phụ cấp); phần chưa dùng hết không chuyển sang năm sau.
Điểm cần phân biệt: Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động tại doanh nghiệp không hưởng lương theo mức lương cơ sở. Tiền lương của nhóm này do hai bên thỏa thuận, nhưng không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng do Chính phủ công bố theo Điều 90, Điều 91 Bộ luật Lao động 2019.
2. Những ai được tăng 8% lương hưu, trợ cấp?
Nghị định số 162/2026/NĐ-CP điều chỉnh tăng thêm 8% trên mức hưởng của tháng 6/2026 cho các nhóm đối tượng sau (diễn đạt tóm tắt):
- Người đang hưởng lương hưu hằng tháng (cán bộ, công chức, viên chức, người lao động, kể cả người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện; quân nhân, công an, người làm công tác cơ yếu);
- Cán bộ xã, phường, thị trấn đang hưởng lương hưu, trợ cấp hằng tháng;
- Người hưởng trợ cấp mất sức lao động, công nhân cao su hưởng trợ cấp hằng tháng;
- Quân nhân, công an, người làm công tác cơ yếu hưởng trợ cấp hằng tháng theo Quyết định số 142/2008/QĐ-TTg, 53/2010/QĐ-TTg, 62/2011/QĐ-TTg;
- Người hưởng trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hằng tháng;
- Người hưởng trợ cấp hằng tháng theo Điều 23 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15.
Hỗ trợ thêm cho người hưởng từ trước năm 1995: Người bắt đầu hưởng lương hưu, trợ cấp trước ngày 01/01/1995 mà sau khi tăng 8% vẫn dưới 3.800.000 đồng/tháng thì tiếp tục được điều chỉnh: mức hưởng từ 3.500.000 đồng/tháng trở xuống được tăng thêm 300.000 đồng/tháng; mức trên 3.500.000 đồng đến dưới 3.800.000 đồng/tháng được nâng lên 3.800.000 đồng/tháng. Mức sau điều chỉnh là căn cứ cho các lần điều chỉnh tiếp theo.
3. Lưu ý và tình huống thường gặp
- “Doanh nghiệp có phải tăng lương cho tôi từ 01/7/2026 không?” Không bắt buộc, nếu mức lương thỏa thuận vẫn bảo đảm không thấp hơn lương tối thiểu vùng. Việc tăng lương thực hiện theo thỏa thuận, thang bảng lương, thỏa ước lao động tập thể (Điều 93 Bộ luật Lao động 2019).
- Lương tối thiểu vùng năm 2027: Ngày 16/7/2026, Hội đồng Tiền lương quốc gia thống nhất phương án đề xuất tăng bình quân 7,8% từ 01/01/2027 (vùng I dự kiến 5.700.000 đồng/tháng; vùng IV dự kiến 4.040.000 đồng/tháng). Đây là phương án trình Chính phủ, chưa phải mức chính thức.
- Chế độ bảo hiểm xã hội gắn với “mức tham chiếu”: Từ 01/7/2025, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 dùng “mức tham chiếu” để tính một số chế độ; khi chưa bãi bỏ lương cơ sở thì mức tham chiếu bằng mức lương cơ sở. Một số khoản như trợ cấp một lần khi sinh con cũng thay đổi theo.
- Chưa nhận được khoản điều chỉnh: Liên hệ cơ quan bảo hiểm xã hội nơi đang nhận lương hưu hoặc tra cứu qua ứng dụng VssID; nếu có sai sót, có quyền khiếu nại theo quy định.
Kết luận
Hai nghị định tác động trực tiếp tới khu vực công và người hưởng lương hưu, trợ cấp. Người lao động trong doanh nghiệp cần theo dõi mức lương tối thiểu vùng mới dự kiến áp dụng từ 01/01/2027; doanh nghiệp nên chủ động rà soát quy chế lương để tránh vi phạm. Bạn đọc cần tư vấn về tiền lương, bảo hiểm xã hội hoặc tranh chấp lao động có thể tham khảo dịch vụ pháp lý của Luật Sao Kim.
Căn cứ pháp lý: Nghị định số 161/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026; Nghị định số 162/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026; Bộ luật Lao động 2019, Điều 90, 91, 93; Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15. Tham khảo: Cổng thông tin điện tử tỉnh Hà Tĩnh (hatinh.gov.vn); Báo Lào Cai (baolaocai.vn); Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ (thitruongtaichinhtiente.vn).
Công ty Luật TNHH Sao Kim – Hotline/Zalo: 0913 563 994 – Văn phòng: P.301, tòa 493 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
