1. Nghĩa vụ thuế: khung pháp lý mới áp dụng cho kỳ quyết toán năm 2026
Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 (thông qua ngày 10/12/2025, hiệu lực từ 01/7/2026) thay thế Luật Quản lý thuế năm 2019; Nghị định số 252/2026/NĐ-CP ngày 30/6/2026 quy định chi tiết, thay thế Nghị định số 126/2020/NĐ-CP. Các điểm cần lưu ý:
- Tạm nộp thuế thu nhập doanh nghiệp quý IV: thời hạn chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng đầu quý tiếp theo, tức ngày 31/01/2027 (khoản 2 Điều 24 Nghị định số 252/2026/NĐ-CP); tổng số thuế đã tạm nộp của bốn quý không được thấp hơn 80% số thuế phải nộp theo quyết toán năm, nếu thấp hơn sẽ bị tính tiền chậm nộp đối với phần chênh lệch (khoản 3 Điều 24 Nghị định số 252/2026/NĐ-CP). Do ngày 31/01/2027 rơi vào Chủ nhật, doanh nghiệp nên chủ động nộp trước để tránh rủi ro.
- Quyết toán thuế năm 2026: hạn nộp hồ sơ là ngày cuối cùng của tháng thứ ba kể từ ngày kết thúc năm tài chính, tức ngày 31/3/2027 đối với doanh nghiệp có năm tài chính theo năm dương lịch (điểm a khoản 5 Điều 10 Nghị định số 252/2026/NĐ-CP).
- Khai bổ sung: thời hạn khai bổ sung hồ sơ khai thuế rút ngắn còn 05 năm kể từ ngày hết thời hạn nộp hồ sơ khai thuế của kỳ có sai sót (trước đây là 10 năm).
- Tiền chậm nộp: mức 0,03%/ngày tính trên số tiền thuế chậm nộp.
- Phân bổ thuế giá trị gia tăng cho địa bàn khác nơi đóng trụ sở chỉ thực hiện đến hết ngày 31/12/2026 (khoản 2 Điều 74 Nghị định số 252/2026/NĐ-CP).
2. Nghĩa vụ theo Luật Doanh nghiệp: thông tin chủ sở hữu hưởng lợi
Luật số 76/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Doanh nghiệp (thông qua ngày 17/6/2025, hiệu lực từ 01/7/2025) bổ sung nghĩa vụ kê khai, lưu giữ và cung cấp thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi – cá nhân có quyền sở hữu thực tế vốn điều lệ hoặc có quyền chi phối doanh nghiệp. Hướng dẫn chi tiết tại Nghị định số 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp.
Theo quy định chuyển tiếp, doanh nghiệp thành lập trước ngày 01/7/2025 bổ sung thông tin này khi thực hiện thủ tục đăng ký thay đổi nội dung gần nhất, hoặc chủ động thông báo sớm. Doanh nghiệp dự kiến đăng ký thay đổi trong quý IV nên chuẩn bị sẵn thông tin này.
Doanh nghiệp cũng nên đối chiếu địa chỉ trụ sở, chi nhánh với tên đơn vị hành chính mới sau sắp xếp chính quyền địa phương hai cấp để thống nhất thông tin trên hợp đồng, hóa đơn; thủ tục cập nhật (nếu có) theo hướng dẫn của cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh.
3. Nghĩa vụ về lao động
- Báo cáo tình hình thay đổi lao động 6 tháng cuối năm: nộp trước ngày 05/12/2026 theo khoản 2 Điều 12 Bộ luật Lao động 2019 và Điều 4 Nghị định số 145/2020/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 35/2022/NĐ-CP), sử dụng Mẫu số 01/PLI, gửi qua Cổng Dịch vụ công quốc gia. Cơ quan tiếp nhận là Sở Nội vụ theo phân định thẩm quyền tại Nghị định số 129/2025/NĐ-CP.
- Ngày nghỉ hằng năm: người lao động chưa nghỉ hết phép năm vì thôi việc, bị mất việc làm được thanh toán tiền lương cho những ngày chưa nghỉ (khoản 3 Điều 113 Bộ luật Lao động 2019).
- Thưởng cuối năm: thưởng do người sử dụng lao động quyết định căn cứ kết quả sản xuất, kinh doanh và mức độ hoàn thành công việc; quy chế thưởng phải công bố công khai sau khi tham khảo ý kiến tổ chức đại diện người lao động (nếu có) (Điều 104 Bộ luật Lao động 2019).
4. Hợp đồng và công nợ
Doanh nghiệp cần rà soát hợp đồng sắp hết hạn, điều khoản gia hạn tự động, điều chỉnh giá năm 2027 (tư vấn soạn thảo hợp đồng). Với công nợ khó đòi, lưu ý thời hiệu khởi kiện tranh chấp thương mại là 02 năm kể từ thời điểm quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm (Điều 319 Luật Thương mại 2005). Biên bản đối chiếu công nợ có xác nhận của đối tác là chứng cứ quan trọng khi tranh chấp.
5. Rủi ro và tình huống thường gặp
- Tạm nộp thiếu thuế trong ba quý đầu, đến quý IV mới phát hiện dưới mức tối thiểu, phát sinh tiền chậm nộp.
- Người đại diện theo pháp luật, chủ sở hữu hưởng lợi bị tạm hoãn xuất cảnh khi doanh nghiệp đang bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế, có số tiền thuế nợ từ 500 triệu đồng trở lên và quá thời hạn nộp từ 120 ngày; cơ quan thuế thông báo trước 30 ngày. Tạm hoãn xuất cảnh được hủy bỏ ngay khi số tiền thuế nợ còn phải nộp dưới ngưỡng 500 triệu đồng (ngưỡng đối với cá nhân, hộ kinh doanh là 50 triệu đồng) (điểm b khoản 1 Điều 28 Nghị định số 252/2026/NĐ-CP).
- Hồ sơ đăng ký thay đổi bị trả lại do chưa kê khai chủ sở hữu hưởng lợi.
- Báo cáo lao động nộp muộn hoặc không nộp bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với cá nhân; tổ chức vi phạm bị phạt gấp 02 lần, tức từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng (điểm c khoản 2 Điều 11 Nghị định số 283/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 10/9/2026, thay thế Nghị định số 12/2022/NĐ-CP).
Kết luận
Rà soát sớm từ đầu quý IV giúp doanh nghiệp kịp khắc phục sai sót và chủ động dòng tiền nộp thuế. Doanh nghiệp cần rà soát tuân thủ tổng thể có thể liên hệ Công ty Luật TNHH Sao Kim.
Nguồn tham khảo: Cổng Thông tin điện tử Chính phủ (vanban.chinhphu.vn; xaydungchinhsach.chinhphu.vn), Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp (dangkykinhdoanh.gov.vn), Tạp chí Luật sư Việt Nam (lsvn.vn).
Công ty Luật TNHH Sao Kim – Hotline/Zalo: 0913 563 994 – Văn phòng: P.301, tòa 493 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
